Het was me weer wel het weekje. Alles in het teken van het overleven van onze Europese industrie, welvaart en dus ook welzijn. En overleven mag je wel heel letterlijk nemen. Mogen we toch met enige fierheid stellen dat het in Vlaanderen is dat we de toon weten te zetten? Woensdag in Antwerpen. Donderdag in Alden Biesen. Met dank aan onze premier! Met dank aan de Vlaamse regering die 2 miljard uittrekt. Van de week werd me voor een kort videofilmpje in Straatsburg gevraagd wat het slechtste kenmerk van een Vlaming is. Ik moest geen twee seconden nadenken: bescheidenheid. Wij kunnen dat niet plaatsen als een Vlaming iets goed doet. Als hij zijn hoofd boven het maaiveld steekt, dan moet dat hoofd eraf. Chauvinisme is ons vreemd. Dan gaan we muggenziften. Columnisten die schrijven dat Bart De Wever wel over liberté (vrijheid) en fraternité (broederschap) spreekt maar niet over egalité (gelijkheid) om zo zijn ware aard bloot te menen leggen. Onzin natuurlijk. Of professoren die hem een geluk in de agendazetting toedichten. Dat hij zelf de agenda bepaalt wordt dan even vergeten.
Maar helemaal gerust ben ik er niet in dat we de weg naar oplossingen ingeslagen zijn. Nog voor de twee toppen plaatsvonden, wist het Europees parlement zich dinsdag van zijn slechtste kant te tonen. Blijkbaar is het nog steeds niet bij de meerderheid doorgedrongen. Als we de industrie verplichten tegen 2040 reeds 90% van hun CO2-uitstoot afgebouwd te hebben, en de industrie ons in alle Europese talen komt vertellen dat dat niet haalbaar is en nefaste gevolgen zal hebben, dan vindt de meerderheid van de parlementsleden het toch nodig om door te zetten en hen het mes op de keel te zetten. Ik begrijp dat niet.
Wat ik ook al lang niet begrijp is dat alle signalen dat we slecht bezig zijn en de poten van onder onze stoel aan het wegzagen zijn, gewoon genegeerd werden. Of erger; afgedaan werden als conservatieve klimaatontkenningen met heel wat megafoons in de media. Mijn partij zegt al jaren dat de in Europa opgelegde klimaatregels niet haalbaar zijn. Dat we onze eigen bedrijven dood en de daaraan gekoppelde tewerkstelling te niet doen. Dat we het klimaat geen sikkepit verder helpen als we elders in de wereld gewoon doordoen. Dat we met de boetes die we bedrijven opleggen hen versmachten. Dat wanneer we weigerden nog strenger te zijn dan wat Europa vraagt, beschimpt werden. Iets waarvan Ursula Von der Leyen, voorzitter van de Europese commissie nu zelf zegt dat we daarmee onmiddellijk moeten stoppen. Dat ngo’s naar rechtbanken stapten en nog gelijk kregen ook. Ik heb daar een woord voor: masochisme. Het plezier onszelf pijn te doen.
Een tweede voorbeeld waar we als Vlamingen fier op mogen zijn is de bouw van een SMR (Small Modular Reactor) bij het SCK bij ons in Mol. De sinds het midden van vorige eeuw opgebouwde expertise rond kernenergie krijgt zo een sterk vervolg. Waar de huidige regering eindelijk de kortzichtige en nefaste in 2003 genomen beslissing om de kernuitstap in een wet te verankeren afvoerde, wordt eindelijk de kaart van de toekomst getrokken. Die kernuitstap was de prijs die de VLD (nu Anders) betaalde om de Groenen aan boord te krijgen voor de regering Verhofstadt I. De domste beslissing in decennialange Belgische politiek. Dat er kerncentrales gesloten zijn, die nog lang niet gesloten moesten worden gaat ons in de nabije toekomst nog parten spelen. Evenals het gebrek aan aanleggen van voldoende hoogspanningslijnen om de elektriciteit, van welke makelij ook, bij de klanten en bedrijven te krijgen. Zelfs de windmolens op zee geraken moeilijk verbonden met het land. Er zijn bedrijven die hun plannen om te bouwen, uit te breiden of te investeren in decarboniseren moeten opbergen wegens gebrek aan elektriciteit.
Bij het SCK wordt dus een prototype van een door lood gekoelde SMR-kernreactor gebouwd. Het nieuws werd deze week bekend gemaakt. Een samengaan van verschillende Europese actoren uit Frankrijk, Italië, Roemenië en ons land. Het is fijn vast te stellen hoe nu gejuicht wordt door politici en partijen die heel het nucleaire tot voor kort in de verdoemenis praatten. De waarheid wint vroeg of laat toch. Zie eens wat ik op 22 februari 2016 schreef als nota voor het N-VA partijbestuur nadat ik mij samen met N-VA-bestuurslid Roeland Vavedin bij het SCK liet onderdompelen in wat de toekomst brengen kan; als er een wil is tenminste:
“Deze evolutie naar meer duurzame kernreactoren wordt best gecombineerd met een tweede evolutie van grote kernreactoren naar kleinere eenheden. Kleinere eenheden passen beter in een toekomstige visie van gedistribueerde netwerken en hebben een kleinere investeringskost per eenheid hetgeen in een economische context van beperkte financiële middelen eveneens aantrekkelijk is. Deze kernreactoren zullen ook veel kleiner van bouw zijn waardoor de kuip van het reactorvat niet ter plaatse op de werf moet geconstrueerd worden, maar wel in een fabriek en vervolgens getransporteerd. Door modulariteit te beogen en seriefabricage in een fabriekshal, kunnen snellere en meer betrouwbare uitvoeringstermijnen bekomen worden. Een ander belangrijk voordeel van kleinere eenheden in vermogen is dat passieve veiligheid makkelijker realiseerbaar is.” We zijn straks exact tien jaar later… Hoeveel tijd is er niet verloren gegaan en kansen die we verkeken hebben? De MOX-fabriek die in Dessel gesloten, ontmanteld en afgebroken werd terwijl men nu voor die nieuwe SMR’s als brandstof MOX gaat gebruiken. We produceerden het zelf.
Na Alden Biesen durf ik te hopen dat de tanker gekeerd wordt. Hoop doet leven is een mooi Vlaams spreekwoord. Laat me met die woorden deze column afsluiten. Ik ben voor een paar dagen in Oostenrijk. Na vele jaren nog eens berglucht opsnuiven en de hele dag buiten vertoevend een frisse neus halen. Het is zo eens iets anders. Het weer is nu niet al te denderend. Mistig en lichte sneeuwval. Slecht weer bestaat niet leerde onze pedagoog Lucien Lauwers ons in Wijnegem. Slechte kleding wel. Ooh ja, de Antwerpenaren die me vandaag zien verschijnen op ATV in Wakker op Zondag om over de toekomst van onze industrie te debatteren; het werd vrijdag opgenomen en mijn gesprekspartners waren ook niet hopeloos. Het is nu immers van moeten, al is de strijd nog lang niet gestreden. Fijne zondag nog en tot spoedig in het Vlakke Land.
Kris van Dijck
Sankt-Johann im Pongau, 15 februari 2025
De foto is van een debat op ATV in maart vorig jaar over hetzelfde onderwerp.
