Wat een week weer. Het is de plicht van politici, van beleidsmakers om niet alleen de juiste keuzes te maken en de juiste beslissingen te nemen, maar die ook te nemen in het algemeen belang met oog voor de huidige en zeker ook de toekomstige generaties. Het heden is een schakel tussen het verleden en de toekomst. Dat verleden kunnen we niet veranderen. Daar moeten we op verder bouwen. Het heden bepaalt wel wat de toekomst brengen kan.
Gisteren werden we als Kempense burgemeesters nog eens met de neus op de feiten gedrukt dat onze energiezekerheid, om nog niet te spreken over de betaalbaarheid ervan, zwaar onder druk staat. Wij zijn het zo gewoon dat wanneer we de schakelaar aanzetten, de lichten branden of de motoren, toestellen en computers hun werk doen. We vinden dat evident. Maar die evidentie is er helemaal niet en ze staat onder druk. Zeker als er niet met bekwame spoed gehandeld wordt.
De voorspellingen zijn dat we tegen 2030 - dat is overmorgen - 30% meer elektriciteitsverbruik zullen hebben. Gasleidingen worden niet meer aangelegd en aansluitingen bij nieuwbouw zijn sinds 1 januari 2025 verboden. Overschakelijken naar duurzame verwarming zoals warmtepompen lezen we in het Vlaams klimaatplan. Het auto- en fietspark wordt geëlektrificeerd terwijl bedrijven aangespoord worden om eveneens fossiele brandstoffen te bannen in ruil voor elektriciteit. Indien ze dat niet doen worden ze gepenaliseerd nu ook sinds 1 januari de gratis emissierechten afgebouwd worden. Meer elektriciteit is het leidend woord. Echter…
Aanvragen van elektriciteit van nieuwe bedrijven of bedrijven die willen uitbreiden dan wel de transitie willen inzetten worden niet langer zomaar ingewilligd door Fluvius, onze Vlaamse distributienetbeheerder. Is wat men aanvraagt aan vermogen ook effectief wat men nodig heeft? Of voert men een handdoekleggen beleid? Zijn de vragen die gesteld worden. Je weet wel, ’s morgens vroeg op vakantie naar het zwembad om je handdoek te leggen zodat je zeker bent een ligbed te hebben. Je ziet ze dan in de loop van de dag, de ligbedden, waar meer niemand dan iemand op ligt. Zo zullen om bij die beeldspraak te blijven de handdoeken verwijderd worden wanneer de bedden onbelegen blijven.
Er zijn twee redenen die ons in deze toestand gebracht hebben. Ten eerste zijn we met de vermaledijde kernuitstap elektriciteitsproductie gaan afbouwen die niet voldoende gecompenseerd wordt met o.a. wind- en zon. En ten tweede blijken de investeringen van Elia, de beheerder van ons hoogspanningsnet en transformatoren, ontoereikend te zijn om de elektriciteit van de producent bij de grote industriële verbruikers en distributienetten van Fluvius te krijgen.
Het wordt dus leveren op maat en niet meer het vrijblijvende u vraagt wij draaien. Het wordt dus zaak verantwoordelijkheid op te nemen en te handelen.
Dat men Europees, federaal en Vlaams terug de kaart van het nucleaire trekt is niks te vroeg. Eigenlijk wat laat, maar goed, wat geweest is kan niet teruggedraaid worden. Nu volle charse vooruit dan! De ontwikkeling van SMR’s (Small Modular Reactors) staat hoog op de agenda. Het zijn kleinere reactoren van maximaal 300 MWe. Een vermogen vergelijkbaar met dat van de steenkoolcentrale op Mol Donk hier die stilgelegd en twaalf jaar geleden gesloopt werd. Een prototype van een lood gekoelde SMR wordt gebouwd bij het SCK in Mol. Een samenwerking tussen België, Roemenië, Italië en het Franse Newcleo; het EAGLES-consortium, één van de acht projecten van de European Industrial Alliance on SMR’s. Kans één.
De voorbije week kwam er een dimensie bij. Waar zowel eerste minister Bart De Wever, minister-president Matthias Diependaele als hun Nederlandse ambtgenoot Rob Jetten nauwer willen gaan samenwerken zal dit ook op het nucleaire vlak gaan gebeuren. Dit wordt op ambtelijk vlak goed voorbereid. Zo bezocht ik dinsdag de hele dag samen met de Belgische ambassadeur en de Vlaamse vertegenwoordiger in Nederland het SCK en het ondergronds Euridice laboratorium om ons over de laatste ontwikkelingen en stand van zaken te laten informeren van het volledige nucleair ecosysteem. Kans twee.
Belangrijk in heel dat ecosysteem is natuurlijk ook de veiligheid, want hoezeer ik ook een pleitbezorger ben voor kernenergie en de toepassing van nucleaire wetenschappen in de medische en industriële wereld, zal ik dat nooit doen zonder de hoofdfocus te leggen op de veiligheid voor mens en natuur. Eerstdaags zal ik in het Europees parlement verder aan de slag gaan als schaduwverslaggever voor een nieuwe verordening tot vaststelling van het instrument voor samenwerking op het gebied van nucleaire veiligheid en ontmanteling voor de periode 2028-2034 waarbij oud-premier Sophie Wilmès hoofdverslaggever is. Dit gaat over veel meer en is complexer dan het beeld dat in de media opgehangen wordt als zouden wij ons enkel bezighouden met pietluttigheden als vleesvervangers die niet langer steak, worst of hamburger mogen genoemd worden of dopjes die aan de flessen moeten blijven hangen…
Naast deze uitdagingen omtrent energie werd woensdag ook een belangrijke stap gezet in de samenwerking tussen de Antwerpse en Limburgse Kempen en groeiregio Brainport Eindhoven met de ondertekening van het samenwerkingscharter. Op de foto de aanwezige Kempense delegatie. Ik ben verheugd dat ik samen met Günther Peeters in de zomer van 2022 dat zaadje heb mogen leggen. In ieder geval voor onze streek met heel wat potentie een derde kans die ik op deze zonnige zondagochtend onder de aandacht wil brengen.
Zo je kan lezen voldoende te doen, voldoende opportuniteiten, om aan de slag te blijven gaan en ook in deze moeilijke geopolitieke tijden van oorlog en geweld een weg te vinden die voor onze eigen mensen toekomst bieden. Dat is mijn verantwoordelijkheid als politicus. Houd in ieder geval steeds voor ogen dat je niks voor niks krijgt en dat we ons blijvend moeten inzetten en aanpassen indachtig wat Charles Darwin al wist in zijn survival of the fittest; het zijn die organismen die zich kunnen aanpassen die overleven. Fijne zondag nog.
Kris van Dijck
Dessel, 22 maart 2026
